Қазіргі таңда нарықта тауарлар мен қызмет түрлерінің саны күн сайын артып келеді. Бұл жағдай тұтынушыларға таңдау еркіндігін берумен қатар, олардың құқықтарын қорғау мәселесін де өзектендіре түсуде. Әрбір азамат — тұтынушы, ал тұтынушы ретінде сапалы өнім мен қауіпсіз қызмет алуға толық құқылы.
Тұтынушы деген кім?
Тұтынушы — бұл тауар немесе қызмет сатып алатын, пайдаланатын жеке тұлға. Яғни, қарапайым дүкеннен азық-түлік алу, телефонға қызмет қосу немесе онлайн тапсырыс беру секілді әрекеттердің барлығы тұтынушылық құқық аясында жүзеге асады.
Қазақстан Республикасында тұтынушылардың құқықтары қалай қорғалады?
Қазақстанда тұтынушылардың құқықтарын қорғау «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» 2010 жылғы 4 мамырдағы № 274-IV ҚР Заңымен реттеледі. Бұл заң тұтынушылар мен сатушылар арасындағы қарым-қатынасты айқындай отырып, азаматтардың төмендегі құқықтарын қамтамасыз етеді:
• Сапалы өнім мен қызмет алуға құқылы болу;
• Өнім немесе қызмет туралы толық әрі шынайы ақпарат алу;
• Тауарды айырбастауға, қайтаруға немесе жөндеуге талап қою;
• Қауіпсіздікке сәйкес келмейтін өнім үшін өтемақы талап ету;
• Сотқа немесе уәкілетті органға шағымдану.
Құқық бұзылған жағдайда не істеу керек?
Егер тұтынушы сапасыз тауар сатып алған болса немесе қызмет талапқа сай көрсетілмесе, алдымен сатушыға (немесе қызмет көрсетушіге) жазбаша түрде шағым білдіруі керек. Егер мәселе шешілмесе, келесі мекемелерге жүгінуге болады:
• Қазақстан Республикасы Сауда және интеграция министрлігі;
• Тұтынушылардың құқығын қорғау жөніндегі қоғамдық бірлестіктер;
• Сот органдары.
Қорытынды
Тұтынушылардың құқықтарын қорғау — бұл тек заң мамандарының немесе мемлекет мекемелерінің жұмысы ғана емес. Бұл – әрбір азаматтың өз құқығын білуі мен қорғай білуіне тікелей байланысты. Тұтынушы саналы әрі талапшыл болған жағдайда ғана нарықта әділеттілік пен сапа орнайды.
Сондықтан тұтынушы ретінде өз құқығыңызды біліңіз, ақпараттандырылған болыңыз және қажет жағдайда заңмен қорғалатын мүмкіндіктеріңізді пайдаланыңыз.
Түркістан облысы Сауда және тұтынушылардың құқығын қорғау департаментінің бас маманы М.Әшімханова