Мемлекет басшысы Қазақстанның 2030 жылға дейінгі энергетикалық даму стратегиясына ерекше тоқталды. Соған сәйкес, елде жаңартылатын энергия көздерінің үлесін 15 пайыздан асыру жоспарланып отыр. Сонымен қатар ірі энергетикалық нысандардан атмосфераға тарайтын зиянды шығарындыларды 35 пайызға дейін қысқарту көзделген.
Қазіргі таңда Қазақстанда электр энергиясының 7 пайыздан астамы күн, жел және су электр станциялары сияқты жаңартылатын энергия көздерінен өндіріледі. Бұл көрсеткішті арттыру – еліміздің басты экологиялық және энергетикалық міндеттерінің бірі.
Президент атап өткендей, Қазақстан мұнай-газ ресурстарына бай мемлекет болғанымен, ұзақмерзімді болашақта «жасыл экономикаға» көшу бағытын берік ұстанып отыр. Бұл шешім жаһандық энергетикалық трансформация үдерісімен толық үйлеседі.
Қазақстан Республикасы Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев еліміздің экологиялық саясаттағы ұстанымдарын айқындап, қоршаған ортаны қорғау мәселесіне мемлекет деңгейінде айрықша мән берілетінін атап өтті. Мемлекет басшысының айтуынша, экологиялық қауіпсіздік пен орнықты даму – тек уақытша міндет емес, ол ұлттық стратегиялық дамудың ажырамас бөлігі.
Президент Жаңа Конституцияда қоршаған ортаны қорғау қағидаты мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарының бірі ретінде бекітілгенін еске салды. Бұл еліміздің экологиялық жауапкершілікке деген көзқарасының жүйелі түрде күшейіп келе жатқанын көрсетеді.
«Экологиялық қауіпсіздік пен елдің өркендеуі бір-бірінен бөлек қарастырылмайды. Бұл – ұлттық сана-сезімнің маңызды құрамдас бөлігі және ұзақмерзімді даму стратегиясының негізі», – деген Мемлекет басшысы Қазақстанның осы бағыттағы нақты қадамдарына тоқталды.
ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ДАМУДЫҢ НЕГІЗГІ БАСЫМ БАҒЫТТАРЫ
Қазақстан бүгінде қоршаған ортаны қорғау саласында ауқымды реформаларды жүзеге асырып келеді. Бұл бағыттағы негізгі басымдықтар төмендегі мәселелерді қамтиды:
– экологиялық таза энергия көздеріне кезең-кезеңімен көшу;
– биоалуантүрлілікті сақтау және табиғи экожүйелерді қорғау;
– тозған және жарамсыз жерлерді қалпына келтіру;
– су ресурстарын тиімді басқару жүйелерін енгізу;
– су үнемдеу технологияларын дамыту және кеңінен қолдану;
– экология саласындағы өңірлік және халықаралық ынтымақтастықты нығайту.
Президенттің айтуынша, бұл міндеттер тек мемлекеттік деңгейде ғана емес, қоғамның барлық саласының қатысуымен жүзеге асуы тиіс. Себебі экология – ортақ жауапкершілік.
«Біз бұл мақсаттарға тек нақты іс-қимыл, жаңа технологияларды енгізу және тұрақты дамуға бағытталған ұзақмерзімді инвестициялар арқылы қол жеткіземіз», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
АТОМ ЭНЕРГЕТИКАСЫ ЖӘНЕ КӨМІРТЕКСІЗ БОЛАШАҚ
Қазақстан әлемдік уран өндірісі мен экспорты бойынша жетекші елдердің бірі болып табылады. Әлемдік нарықтың шамамен 40 пайызын қамтамасыз ететін еліміз үшін атом энергетикасын дамыту – стратегиялық маңызы зор бағыт.
Президент атом энергетикасы көміртексіз энергетикалық жүйе құруда маңызды рөл атқаратынын атап өтті. Бүгінде Қазақстанда алғашқы атом электр станциясының жобасы жан-жақты қарастырылуда. Бұл қадам елдің энергетикалық қауіпсіздігін нығайтуға және көміртегі шығарындыларын азайтуға бағытталған.
Сонымен қатар елімізде қолданыстағы жылу электр станцияларын жаңғырту жұмыстары да жүргізілуде. Әсіресе «таза көмір» технологияларын енгізу арқылы экологиялық әсерді азайту көзделіп отыр. Бұл бағытта жаңа сүзгі жүйелері мен тиімді жану технологиялары енгізілуде.
Осы шаралардың барлығы нәтижесінде Қазақстан ірі энергетикалық нысандардан ауаға тарайтын зиянды қалдықтарды 35 пайызға дейін қысқартуды жоспарлап отыр.
ӘДІЛ ЖӘНЕ ТЕҢҚҰҚЫЛЫ ЭНЕРГЕТИКАЛЫҚ ЖҮЙЕ
Президенттің айтуынша, Қазақстан үшін басты мақсат – әділ және теңқұқылы энергетикалық модель қалыптастыру. Бұл модель энергетикалық ресурстарды тиімді пайдалану, экологиялық талаптарды сақтау және экономикалық өсімді қамтамасыз ету қағидаттарына негізделеді.
«Энергетикалық жүйе тек өндіріс құралы емес, ол – қоғамның тұрақты дамуының кепілі», – деген пікір айтылды.
Қазақстан энергетикалық саясатында теңгерімді тәсілді ұстанады. Бір жағынан жаңартылатын энергия көздері дамытылса, екінші жағынан атом энергетикасы мен дәстүрлі энергия көздері жаңғыртылуда. Бұл тәсіл елдің энергетикалық тұрақтылығын қамтамасыз етуге бағытталған.
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ ЖӘНЕ ЖАҺАНДЫҚ ЖАУАПКЕРШІЛІК
Экология мәселесі тек бір елдің шеңберінде шешілмейтін жаһандық проблема екені белгілі. Сондықтан Қазақстан халықаралық ынтымақтастықты күшейтуге ерекше мән береді.
Президенттің айтуынша, ешбір мемлекет жалғыз өзі экологиялық және энергетикалық сын-қатерлерді еңсере алмайды. Сол себепті аймақтық және жаһандық деңгейде күш біріктіру – уақыт талабы.
Қазақстан БҰҰ, аймақтық экологиялық ұйымдар және халықаралық серіктестермен бірлесіп жұмыс істеуді жалғастырады. Бұл бағытта жаңа технологиялар трансфері, инвестиция тарту және бірлескен жобаларды іске асыру маңызды рөл атқарады.
Қасым-Жомарт Тоқаев атап өткендей, Қазақстанның экологиялық саясаты ұзақмерзімді даму стратегиясымен тығыз байланысты. Ел алдында тұрған басты міндет – табиғатты қорғау мен экономикалық өсімді үйлестіру.
Жаңартылатын энергия көздерін дамыту, атом энергетикасын енгізу, су ресурстарын тиімді басқару және экологиялық технологияларды кеңінен қолдану – осының барлығы еліміздің тұрақты дамуына бағытталған кешенді саясаттың бөлігі.
Қазақстан жасыл экономикаға көшу жолында нақты қадамдар жасап келеді. Бұл тек бүгінгі ұрпақ үшін емес, болашақ ұрпақтың өмір сапасын жақсартуға бағытталған стратегиялық таңдау болып табылады.